تعطیلات رسمی و ساعات کار در عمان — فرمان یک چیز می‌گوید، تقویم چیز دیگر

تعطیلات رسمی عمان را نه قانون کار تعیین می‌کند و نه یک تصمیم وزارتی سالانه. فهرست در یک فرمان سلطنتی مستقل است. اما روزهایی که واقعاً کار تعطیل است جداگانه و با اعلامیه تعیین می‌شود — و در مورد روز ملی، در ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با فرمان نخوانده است.

فهرست تعطیلات در قانون کار نیست

فرمان سلطنتی ۵۳/۲۰۲۳، یعنی قانون کار، تعطیلات رسمی را در مادهٔ ۷۹ آورده است. این ماده یک جمله است. هیچ مناسبتی را نام نمی‌برد، شمار روزها را نمی‌گوید و تاریخی تعیین نمی‌کند. حقی دربارهٔ دستمزد برقرار می‌کند و بعد به جای دیگری ارجاع می‌دهد.

آن جای دیگر فرمان سلطنتی ۸۸/۲۰۲۲ است، صادرشده در ۷ دسامبر ۲۰۲۲ و منتشرشده در روزنامهٔ رسمی شمارهٔ ۱۴۷۱ در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۲. مادهٔ یکم همین فرمان است که مناسبت‌ها را فهرست می‌کند، و به‌صراحت بر واحدهای دستگاه اداری دولت، دیگر اشخاص حقوقی عمومی و مؤسسات بخش خصوصی اعمال می‌شود — یک فهرست برای هر دو بخش.

زنجیرهٔ فرمان‌ها، و اینکه روز نهضت کجا رفت

وضع کنونی حاصل پنج سند در طول سی سال است. این زنجیره مدرک هر چیز دیگری در این مقاله است، پس ارزش دارد کامل بیاید.

پس: روز نهضت در ۲۳ ژوئیه در تاریخ ۲۰ آوریل ۲۰۲۰ به‌عنوان تعطیل رسمیِ با حقوق لغو شد. به تاریخ دیگری منتقل نشد و در روز ملی ادغام نشد. فرمان سلطنتی ۵۶/۲۰۲۰ فرمانِ دربردارندهٔ آن را لغو کرد و صرفاً آن را نیاورد، و نه فرمان ۸۸/۲۰۲۲ و نه فرمان ۱۵/۲۰۲۵ آن را بازنگرداندند. مناسبت هنوز به‌عنوان سالگرد ملی هست. روز تعطیلش نیست.

تقویم ۲۰۲۶ آن‌گونه که واقعاً اعلام شد

اکنون فهرست سالانهٔ منتشرشده‌ای وجود دارد و این تازه است. در ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ شورای وزیران سیاست اعلام پیشاپیشِ تاریخ تعطیلات ملی و مذهبی در آغاز هر سال میلادی را تصویب کرد — با استثنای صریح دو عید. وزارت کار تاریخ‌های ۲۰۲۶ را همان روز منتشر کرد. پیش از این سیاست، مناسبت‌ها یکی‌یکی و چند روز یا چند هفته پیش‌تر اعلام می‌شدند.

۲۵ و ۲۶ نوامبر تنها روزهای تعطیل رسمی باقی‌ماندهٔ ۲۰۲۶ هستند. هیچ چیز دیگری در فهرست منتشرشده پس از ۲۷ اوت نمی‌افتد. این تقویم در ۲۹ اوت ۲۰۲۶ راستی‌آزمایی شده است؛ اگر دیرتر می‌خوانید، همان ردیف روز ملی است که باید دوباره بررسی کنید.

دو عید بیرون از فهرست پیشاپیش ماندند و جداگانه اعلام شدند، همان‌طور که سیاست مقرر کرده است. وزارت کار عید فطر را در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد که از ۲۹ رمضان، پنجشنبه ۱۹ مارس، آغاز شود و کار سه‌شنبه ۲۴ مارس از سر گرفته شود. عید قربان در ۱۸ مه ۲۰۲۶ اعلام شد که از ۹ ذی‌الحجه، سه‌شنبه ۲۶ مه، آغاز شود و کار یکشنبه ۳۱ مه از سر گرفته شود. هر دو اعلامیه بخش دولتی و خصوصی را در یک بیانیه پوشش دادند. تاریخ عیدها را کمیتهٔ اصلی تعیین اهلّهٔ ماه‌های هجری (اللجنة الرئيسة لتحديد أهلة الشهور الهجرية) تعیین می‌کند، نه وزارت.

تاریخ مقرر در فرمان با تاریخ اجراشده یکی نیست

همین‌جاست که کار مردم گره می‌خورد، و اختلاف هم جزئی نیست. فرمان جایگاه‌های ثابتی در تقویم هجری و میلادی می‌دهد. اعلامیه روزهایی را می‌دهد که واقعاً کار را می‌خوابانید. در ۲۰۲۶ این دو در تک‌تک مناسبت‌ها فرق دارند.

وقتی تاریخ‌ها را کنار هم بگذارید الگو انکارناپذیر است: هر مناسبت ۲۰۲۶ روی یک پنجشنبه یا یکشنبه نشانده شده تا به آخر هفتهٔ جمعه–شنبه بچسبد. وگرنه روز ملی ۲۰۲۶ خودش در آخر هفته می‌افتاد — ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ جمعه است — و بی‌اثر می‌شد.

تنها دستاویز قانونی این کار یک بند باز در فرمان سلطنتی ۸۸/۲۰۲۲ است: تاریخ تعطیلات در صورت اقتضای مصلحت عمومی قابل تغییر است. و هیچ سند رسمی این جابه‌جایی را به‌عنوان یک قاعده منتشر نکرده است. نه معیاری اعلام شده، نه روشی منتشر شده، و نه اعلامیه‌ای توضیح داده که چرا روز جلوس از ۱۱ به ۱۵ ژانویه رفت یا چرا روز ملی به ۲۵ منتقل شد. می‌توانیم الگو را نشانتان دهیم؛ نمی‌توانیم قاعده‌ای نشان دهیم، و وانمود هم نمی‌کنیم که الگو قاعده است.

این به ۲۰۲۶ محدود نیست. روز ملی برای ۲۰–۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ اعلام شد در حالی که فرمان هنوز ۱۸–۱۹ نوامبر می‌گفت، و دو ماه بعد فرمان ۱۵/۲۰۲۵ آن را با واقعیت هماهنگ کرد. در ۲۰۲۵ در تاریخ ۹ نوامبر برای ۲۶–۲۷ نوامبر اعلام شد — باز هم نه تاریخ‌های مقرر — و این‌بار با فرمانی سلطانی که از طریق خبرگزاری عمان منتقل شد، نه با بخشنامهٔ وزارتی. سه سال پیاپی، سه بار عدول از فرمان.

چرا این مقاله تاریخ‌های ۲۰۲۷ را نمی‌دهد

هیچ فهرست رسمی تعطیلات ۲۰۲۷ وجود ندارد. بر پایهٔ سیاست دسامبر ۲۰۲۵ فهرست در آغاز هر سال میلادی صادر می‌شود، پس فهرست ۲۰۲۷ باید حدود اواخر دسامبر ۲۰۲۶ بیاید. تا ۲۹ اوت ۲۰۲۶ هیچ منبع دولتی عمانی حتی یک تاریخ برای ۲۰۲۷ منتشر نکرده است. هر تقویم عمانی ۲۰۲۷ که اکنون در گردش است، برآورد نجومی یک سایت گردآورنده است. این برآوردها تاریخ هجری را حساب می‌کنند و همان‌جا می‌ایستند — و دقیقاً همین گام است که اعلامیه‌های خود عمان در هر سه سال اخیر از آن عدول کرده‌اند. برنامه‌ریزی توقف تولید یا یک محموله یا جلسهٔ هیئت‌مدیره بر پایهٔ تعطیلی پیش‌بینی‌شدهٔ ۲۰۲۷ در عمان، یعنی برنامه‌ریزی بر تاریخی که دولت تعیینش نکرده و اخیراً عادت دارد از آن استفاده نکند.

بخش دولتی و بخش خصوصی تعطیلات یکسان دارند

این سرچشمهٔ همیشگی سردرگمی است و پاسخش کوتاه است: فهرست یکی است. مادهٔ یکم فرمان ۸۸/۲۰۲۲ یک مجموعه مناسبت را با هم بر واحدهای دستگاه اداری دولت، دیگر اشخاص حقوقی عمومی و مؤسسات بخش خصوصی اعمال می‌کند، و از زمان تأسیس وزارت کار با فرمان سلطنتی ۸۹/۲۰۲۰ اعلامیه‌ها یک‌بار، برای هر دو بخش، در یک بیانیه صادر می‌شوند. سردرگمی دو ریشهٔ واقعی دارد. تاریخاً بخش دولتی واقعاً تعطیلات عید بلندتری از بخش خصوصی می‌گرفت و مقاله‌های آن دوره هنوز در گردش‌اند. و ذیل قانون پیشین، فرمان سلطنتی ۳۵/۲۰۰۳، تعطیلات بخش خصوصی با تصمیم وزیر بر پایهٔ مادهٔ ۶۵ تعیین می‌شد — سندی جدا از آنچه بر خدمات کشوری حاکم بود. مادهٔ ۷۹ قانون ۲۰۲۳ این عبارت را به تعطیلات «مقرر در قانون» تغییر داد و به فرمان سلطنتی‌ای ارجاع داد که از پیش هر دو بخش را پوشش می‌داد. این مهم‌ترین تغییر ساختاری در این حوزه است.

تنها تفاوت واقعی عملیاتی است، نه حقوقی. به کسب‌وکارهایی که باید در تعطیلات کار کنند — بیمارستان، هتل، تأسیسات، حراست، خط تولید پیوسته — در هر اعلامیه گفته می‌شود به کارکنان متأثر یا روز مرخصی جایگزین بدهند یا جبران مالی اضافی. این همان سازوکار مادهٔ ۷۱ است که پایین‌تر می‌آید. معافیت از تعطیلی نیست؛ راه دیگری برای پرداخت بهای آن است.

ساعات کار: مادهٔ ۷۰

مادهٔ ۷۰ یک جمله است که پنج قاعدهٔ جدا در خود دارد. با دقت بخوانیدش، چون دو تای آنها معمولاً اشتباه اجرا می‌شوند.

• هشت ساعت کار واقعی در روز حداکثر.
• چهل ساعت کار واقعی در هفته حداکثر.
• یک ساعت در روز برای استراحت و غذا، که باید درون روز کاری باشد اما جزو آن هشت ساعت حساب نمی‌شود. پس روز متعارف نُه ساعت حضور است که هشت ساعتش کار است.
• بیش از شش ساعت کار پیوسته بدون وقفه ممنوع است.
• در رمضان شش ساعت در روز یا سی ساعت در هفته — برای کارگران مسلمان.

ساعات رمضان

کاهش ساعات رمضان در خود قانون کار است، قانونی که بر بخش خصوصی حاکم است، پس یک حق قانونی در بخش خصوصی است نه لطف اداری در خدمات کشوری. کارفرمایانی که آن را برای شرکت‌های خصوصی اختیاری می‌دانند اشتباه می‌کنند.

متن آن را صراحتاً به کارگران مسلمان محدود می‌کند. قانون کارفرما را ملزم نمی‌کند روز کوتاه‌تر را به کارکنان غیرمسلمان هم بدهد. بسیاری از کارفرمایان چنین می‌کنند و کاملاً هم درست است — اما این انتخابی قراردادی یا سیاستی است، نه تکلیفی قانونی، و بهتر است به‌جای فرض‌کردن، آن را در قرارداد یا آیین‌نامهٔ داخلی کار بنویسید. قانون همچنین نمی‌گوید کدام شش ساعت، و آغاز رمضان را هم تعیین نمی‌کند: آن هم مثل عیدها تابع کمیتهٔ رؤیت هلال است.

ممنوعیت کار در نیمروز تابستان

جدا از مادهٔ ۷۰، کار در فضای باز و کارگاه‌های ساختمانی بین ۱۲:۳۰ تا ۱۵:۳۰ از ۱ ژوئن تا ۳۱ اوت ممنوع است. وزارت کار اجرای این ممنوعیت را برای تابستان ۲۰۲۶ تأیید کرد و در صفحهٔ پرسش‌های متداول خود وزارت هم آمده است. اما ما نتوانستیم شمارهٔ تصمیم وزارتیِ مبنای آن یا جریمهٔ تخلف از آن را احراز کنیم، پس هیچ‌کدام را نقل نمی‌کنیم. اگر کارگاه روباز دارید، مرجع تصمیم جاری را مستقیماً از وزارت بگیرید، نه از یک خلاصه.

اضافه‌کاری: مواد ۷۱ و ۷۲

مادهٔ ۷۱ هم سقف می‌گذارد و هم قیمت. سقف این است که مجموع ساعات اصلی و اضافی نباید از دوازده ساعت در روز بیشتر شود. قیمت به زمان انجام کار اضافی بستگی دارد.

بازهٔ شب سلیقه‌ای نیست. مادهٔ ۱۶ کار شبانه را دورهٔ میان ساعت نُه شب تا پنج صبح تعریف می‌کند که کارگر در آن زیر مدیریت و نظارت کارفرماست. کاری که در این پنجره بیفتد نرخ ۵۰٪ می‌گیرد نه ۲۵٪. مادهٔ ۷۱ همچنین رضایت کارگر به اضافه‌کاری را لازم می‌داند، و مادهٔ ۷۴ کارفرما را ملزم می‌کند کارگر شب‌کار را به شیفت روز منتقل کند اگر گواهی یک مرجع پزشکی معتبر ناتوانی او را از کار شبانه ثابت کند.

مادهٔ ۷۲ فهرست حصری مواردی است که رضایت لازم نیست. دو مورد است و فقط دو مورد:

• انبارگردانی سالانه، تهیهٔ بودجه، تصفیه، بستن حساب‌ها و آماده‌شدن برای فروش با تخفیف — حداکثر پانزده روز در سال، مگر آنکه مرجع صلاحیت‌دار مدت بیشتری اجازه دهد.
• پیشگیری از حادثه، ترمیم پیامدهای آن، جلوگیری از زیان محقق کالاهای فسادپذیر، یا پاسخ به فشار غیرعادی — و کارفرما باید ظرف ۲۴ ساعت وضعیت اضطراری، اضافه‌کاری انجام‌شده و زمان لازم برای اتمام کار را به مرجع صلاحیت‌دار گزارش کند.

روز استراحت هفتگی — و چرا هیچ‌جا جمعه ننوشته

مادهٔ ۷۷ به کارگر استراحت هفتگی با حقوق دست‌کم دو روز پیاپی می‌دهد و می‌افزاید که نمی‌توان او را به‌دلیل غیبت از کار، با عذر یا بی‌عذر، از آن محروم کرد. این بند آخر دانستنی است: غیبت بی‌حقوق در اوایل هفته به کارفرما اجازه نمی‌دهد آخر هفته را لغو کند. کاری که مادهٔ ۷۷ نمی‌کند نام‌بردن آن دو روز است. جمعه و شنبه عرف ملی است و دولت گفته که هر دو بخش از آن پیروی می‌کنند، اما ما نتوانستیم هیچ سندی را که جمعه و شنبه را برای کارفرمایان بخش خصوصی تثبیت کند راستی‌آزمایی کنیم، و خود قانون کار ساکت است. وضع عملی برای یک شرکت خصوصی این است که دو روز پیاپی حق قانونی است و *کدام* دو روز، موضوع قرارداد یا آیین‌نامهٔ داخلی کار مؤسسه است. اگر عملیات شما به جفت دیگری نیاز دارد، بنویسیدش.

مرخصی سالانه، و پرسش هم‌پوشانی که همه می‌پرسند

مادهٔ ۷۸ دست‌کم سی روز مرخصی سالانه با دستمزد ناخالص می‌دهد، نه پایه. کارگر پیش از گذشت شش ماه از تاریخ شروع کار نمی‌تواند مرخصی بگیرد — توجه کنید که این محدودیت بر گرفتن است، نه بر تعلق‌گرفتن. مرخصی استفاده‌نشده تا سقف سی روز قابل انتقال است، و آن سقف سی‌روزه وقتی اعمال نمی‌شود که علت استفاده‌نکردن، مقتضیات کار بوده باشد.

و اما پرسشی که همه واقعاً می‌پرسند: اگر تعطیل رسمی وسط مرخصی سالانه بیفتد چه؟ قانون کار هیچ حکمی دربارهٔ آن ندارد. مادهٔ ۷۸ تعطیلات رسمی یا روزهای استراحت هفتگی را از آن سی روز مستثنا نمی‌کند، و مادهٔ ۷۹ فقط به دستمزد می‌پردازد. ما دنبال تصمیم وزارتی‌ای گشتیم که این خلأ را پر کند و نیافتیم. این ادعا که تعطیلات رسمی عمان خودبه‌خود به مرخصی سالانه «برگردانده» می‌شوند به هیچ سندی که ما بیابیم بازنمی‌گردد — که آن را در عمل نزد یک کارفرمای خاص نادرست نمی‌کند، اما یعنی سیاست است نه قانون، و اگر می‌خواهیدش جایش در قرارداد است.

جریمه‌ها

دو ماده اینجا اهمیت دارند. مادهٔ ۱۴۷ نقض مادهٔ ۷۰ — یعنی سقف ساعات کار — را با جریمهٔ دست‌کم ۵۰۰ ریال عمانی و حداکثر ۱٬۰۰۰ ریال عمانی مجازات می‌کند. مادهٔ ۱۴۸ نقض مواد مربوط به استراحت هفتگی، مرخصی سالانه و تعطیلات رسمی را با جریمهٔ دست‌کم ۱۰۰ ریال عمانی و حداکثر ۳۰۰ ریال عمانی مجازات می‌کند. در هر دو حالت جریمه در شمار کارگران متأثر ضرب و در صورت تکرار دو برابر می‌شود، و همین است که در هر تعداد واقعی نیرو، عدد کوچک را بزرگ می‌کند.

تحفظ ما اینجا واقعی است: شمارهٔ این مواد و مبالغ را در ترجمهٔ رسمی انگلیسی قانون کار و در سایت decree.om راستی‌آزمایی کردیم و این دو مستقلاً با هم می‌خوانند. اما نتوانستیم متن عربی روزنامهٔ رسمی مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ را برای بررسی به‌دست آوریم — سایت‌های وزارت دادگستری و امور حقوقی و وزارت کار در تمام مدت در دسترس نبودند. همچنین دیدیم فهرست موادی که مادهٔ ۱۴۸ به آنها ارجاع می‌دهد میان دو نسخه کمی فرق دارد و یکی ماده‌ای بیشتر می‌آورد. پس بازهٔ جریمه‌ها را «راستی‌آزمایی‌شده به انگلیسی» و فهرست ارجاع را «تأییدنشده» بدانید.

برای تکمیل، چون این مقایسه زیاد خواسته می‌شود: قانون پیشین نُه ساعت در روز و چهل‌وپنج ساعت در هفته (مادهٔ ۶۸)، وقفه‌ای دست‌کم نیم‌ساعته (مادهٔ ۶۹)، دو روز استراحت هفتگی پیاپی پس از پنج روز کار پیوسته (مادهٔ ۷۱) و سی روز مرخصی سالانه پس از شش ماه (مادهٔ ۶۱) مقرر می‌کرد. قانون ۲۰۲۳ روز را به هشت و هفته را به چهل کاهش داد، وقفه را به یک ساعت کامل رساند و از زمان محاسبه‌شده بیرون برد، رمضان را روی شش و سی نگه داشت، مرخصی سالانه را سی روز نگه داشت، و — تغییر ساختاری — فهرست تعطیلات را از تصمیم وزارتی به فرمان سلطنتی منتقل کرد.

اگر تقویم توقف کار، برنامهٔ شیفت یا سیاست مرخصی تنظیم می‌کنید، دو تاریخی که باید سست نگه دارید روز ملی ۲۰۲۶ و هر چیزی در ۲۰۲۷ است. ما این صفحه را در برابر فرمان‌ها و اعلامیه‌های وزارت بازبینی می‌کنیم و تغییر واقعی بعدی حدود اواخر دسامبر ۲۰۲۶ با انتشار فهرست ۲۰۲۷ است. دفتر ما در الغبره کارهای اداری سمت کار و کارگر را روزانه انجام می‌دهد و اگر پیش از آن نیاز داشتید می‌تواند وضع جاری را حضوری تأیید کند.