بیشتر آنچه دربارهٔ این مالیات در اینترنت نوشته شده یا مبهم است یا بهطور نامحسوس نادرست. دو خطای مهم: تصور اینکه عبور از ۴۲٬۰۰۰ ریال کل درآمد شما را مشمول مالیات میکند، و تصور اینکه مقررات اجرایی نهایی شده است. هیچکدام درست نیست.
خود قانون
قانون مالیات بر درآمد شخصی با فرمان سلطنتی ۵۶/۲۰۲۵ صادر شد؛ امضا شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ و منتشرشده در روزنامهٔ رسمی شمارهٔ ۱۶۰۲ در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵. این قانون ۷۶ ماده در ۱۶ فصل دارد و از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۸ اجرا میشود.
فاصلهٔ دو سال و نیمهٔ میان انتشار و اجرا عمدی است. به سازمان مالیاتی فرصت میدهد سامانههای وصول را بسازد و به افراد و کارفرمایان فرصت آمادگی میدهد. همچنین یعنی سال مالیاتی ۲۰۲۸ نخستین سال محاسبه است — درآمد شما در ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ مشمول نیست.
این نخستین مالیات بر درآمد شخصی در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس است. سازمان مالیاتی عمان اعلام کرده حدود ۹۹٪ جمعیت زیر آستانه قرار میگیرند و چیزی پرداخت نمیکنند. کسانی که واقعاً مشمول میشوند متخصصان ارشد، صاحبان کسبوکار و مهاجران با درآمد بالا هستند.
۵٪ در عمل چگونه محاسبه میشود
این بیشترین نکتهٔ سوءبرداشت است، پس دقت لازم است. مبلغ ۴۲٬۰۰۰ ریال یک آستانهٔ پرتگاهی نیست. مانند یک کسر سالانهٔ ثابت عمل میکند: نخستین ۴۲٬۰۰۰ ریال درآمد شما همیشه معاف است و ۵٪ فقط بر مازاد آن اعمال میشود.
راهنمای خود سازمان مالیاتی، درآمد خالص را مبلغی تعریف میکند که از ۴۲٬۰۰۰ ریالِ کل درآمد فراتر میرود. بنابراین درآمد ۴۲٬۰۰۱ ریالی، مالیاتی معادل ۲٬۱۰۰ ریال ایجاد نمیکند — بلکه پنج بیسه مالیات دارد.
| درآمد ناخالص سالانه | مبلغ بالاتر از آستانه | مالیات ۵٪ | نرخ مؤثر |
|---|---|---|---|
| ۳۰٬۰۰۰ ریال | — | صفر | ۰٪ |
| ۴۲٬۰۰۰ ریال | — | صفر | ۰٪ |
| ۵۰٬۰۰۰ ریال | ۸٬۰۰۰ ریال | ۴۰۰ ریال | ۰٫۸٪ |
| ۷۵٬۰۰۰ ریال | ۳۳٬۰۰۰ ریال | ۱٬۶۵۰ ریال | ۲٫۲٪ |
| ۱۲۰٬۰۰۰ ریال | ۷۸٬۰۰۰ ریال | ۳٬۹۰۰ ریال | ۳٫۲۵٪ |
| ۲۵۰٬۰۰۰ ریال | ۲۰۸٬۰۰۰ ریال | ۱۰٬۴۰۰ ریال | ۴٫۱۶٪ |
به ستون آخر توجه کنید. چون نخستین ۴۲٬۰۰۰ ریال همیشه معاف است، نرخ مؤثر بهکندی بالا میرود و هرگز به ۵٪ نمیرسد. حتی کسی که سالانه ربع میلیون ریال درآمد دارد، اندکی بیش از ۴٪ کل درآمدش را میپردازد.
تکلیف تسلیم اظهارنامه با درآمد ناخالص بالاتر از ۴۲٬۰۰۰ ریال ایجاد میشود، در حالی که مالیات بر درآمد پس از کسر آستانه و کسورات مجاز محاسبه میشود. یعنی ممکن است ناچار به تسلیم اظهارنامه باشید و در عین حال چیزی بدهکار نباشید.
چه کسی مشمول است
قانون بر اشخاص حقیقی اعمال میشود نه شرکتها — شرکتها همچنان تابع نظام مالیات بر درآمد شرکتها هستند. ملاک، تابعیت نیست بلکه اقامت است.
شما مقیم مالیاتی عمان هستید اگر بیش از ۱۸۳ روز در سال مالیاتی در کشور حضور داشته باشید، خواه پیوسته خواه در سفرهای جداگانه. مقیمان مالیاتی نسبت به درآمد جهانی خود مشمولاند. غیرمقیمان تنها نسبت به درآمد با منشأ عمان مشمولاند.
برای بیشتر کسانی که در عمان زندگی و کار میکنند این ساده است. اما برای کسانی که وقت خود را میان کشورهای خلیج تقسیم میکنند، یا در عمان کسبوکار دارند و جای دیگری زندگی میکنند، پیچیدهتر میشود. اگر این توصیف شماست، از همین حالا سابقهٔ قابل دفاعی از روزهای حضور خود نگه دارید — شمارش ۱۸۳ روز تعیینکننده است و بازسازی آن سالها بعد از روی کارتهای پرواز قدیمی کار طاقتفرسایی است.
چه چیزی درآمد محسوب میشود
دامنه گسترده است. بر پایهٔ قانون و راهنمای منتشرشدهٔ سازمان مالیاتی، درآمد مشمول شامل این موارد است:
- حقوق، دستمزد، پاداش و مزایای غیرنقدی
- مستمری بازنشستگی و پاداش پایان خدمت
- حقالزحمهٔ اعضای هیئتمدیره و پاداش اعضای مجلس شورا و مجلس دولت
- درآمد خویشفرمایی و مشاغل آزاد
- درآمد اجارهٔ املاک و تجهیزات
- حق امتیاز ناشی از مالکیت فکری و صنعتی
- سود و بازده سهام، صکوک و اوراق قرضه
- سود حاصل از واگذاری املاک
- جوایز، کمکها و هدایایی که صراحتاً معاف نشدهاند
چه چیزی معاف است
سازمان مالیاتی ۱۶ دسته درآمد معاف را تشریح کرده است. مواردی که احتمالاً بیشتر به شما مربوط است:
- محل سکونت اصلی شما — سود فروش معاف است، مشروط بر آنکه ملک دستکم دو سال به سازمان مالیاتی اعلام شده باشد
- محل سکونت دوم — یک معافیت، یک بار در طول عمر
- ارث و هدیه — از طریق وصیت، یا میان زوجین و بستگان درجهٔ یک
- اوراق قرضهٔ دولتی و گواهیهای سرمایهگذاری — سود و بازده
- صندوقهای بازنشستگی ثبتشده — واریزها و پرداختها، حداکثر دو صندوق
- حقوق مالکیت فکری و صنعتی — پنج سال از تاریخ ثبت معاف
- حقوق دیپلماتها — بر پایهٔ رفتار متقابل
- درآمد کسبشده در خارج پس از تغییر وضعیت اقامت — هشدار زیر را ببینید
برخی منابع مدت معافیت درآمد خارجی هنگام تغییر وضعیت اقامت را ۱۸ ماه و برخی دیگر — از جمله KPMG — دو سال گزارش کردهاند. ما نتوانستیم این نکته را با اطمینان کافی از متن انگلیسی منتشرشده حل کنیم.
اگر برنامهٔ نقل مکان به عمان یا خروج از آن را حوالی ۲۰۲۸ دارید و این زمانبندی در تصمیم شما مؤثر است، بهجای اتکا به هر خلاصهای — از جمله همین راهنما — تأیید کتبی از سازمان مالیاتی بگیرید.
چه چیزی قابل کسر است
کسورات برای مالیاتی با این نرخ بهطور غیرمعمولی سخاوتمندانه است و آشکارا برای کاهش فشار بر خانوادهها طراحی شده:
- هزینههای آموزش — برای خودتان، همسر، بستگان درجهٔ یک و افراد تحت تکفل
- هزینههای درمان — برای خودتان، همسر، بستگان درجهٔ یک و خواهر و برادر تحت سرپرستی شما
- زکات، کمکهای خیریه و وقف — به نهادهای مورد تأیید سازمان مالیاتی، تا سقف ۵٪ درآمد ناخالص
- سود یا بازده تسهیلات مسکن اصلی — یک بار در طول عمر
- هزینههای خویشفرمایی — میتوانید ۱۵٪ ثابت از درآمد ناخالص خویشفرمایی یا هزینههای واقعی مستندتان را کسر کنید، نه هر دو را
- مالیات پرداختشده در خارج بر درآمدی که در عمان نیز مشمول است، بهعنوان اعتبار مالیاتی
زیان را میتوان تا پنج سال منتقل و با درآمد همان منبع تهاتر کرد. سوابق باید پنج سال نگهداری شود.
در عمل چگونه پرداخت خواهید کرد
برای کارمندان، این فرایند باید تقریباً نامرئی باشد. کارفرمایان موظفاند مالیات را در منبع از حقوق، مستمری، پاداش پایان خدمت و حقالزحمهٔ هیئتمدیره کسر و واریز کنند. اگر تنها یک منبع درآمد دارید، کارفرما میتواند بنا به درخواست شما اظهارنامه را از طرف شما تسلیم کند.
بقیه خوداظهاری میکنند. اظهارنامهها بهصورت الکترونیکی تسلیم میشود و مهلت آن ظرف شش ماه از پایان سال مالیاتی است — یعنی نخستین اظهارنامهها، برای سال ۲۰۲۸، تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۹ باید تسلیم شود.
جریمهها الگویی آشنا دارند: ۱٪ در ماه بابت تأخیر در پرداخت، جریمههای اداری تا ۵٬۰۰۰ ریال، و در موارد فرار مالیاتی عمدی — اسناد جعلی، قراردادهای با تاریخ گذشته، پنهانکردن درآمد خارجی — حبس از یک تا سه سال بههمراه جریمهٔ ۱۰٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ ریال.
چه چیزی تغییر نکرده است
این مالیاتی جدید است که روی نظام موجود اضافه میشود، نه جایگزین هیچ بخشی از آن:
| مالیات | نرخ | وضعیت |
|---|---|---|
| مالیات بر درآمد شرکتها | ۱۵٪ نرخ استاندارد | بدون تغییر |
| مالیات شرکتهای کوچک واجد شرایط | ۳٪ | بدون تغییر |
| مالیات بر ارزش افزوده | ۵٪، ثبتنام الزامی بالای ۳۸٬۵۰۰ ریال | بدون تغییر |
| مالیات تکلیفی بر برخی پرداختها به خارج | ۱۰٪ | بدون تغییر |
| مالیات بر درآمد شخصی | ۵٪ بالای ۴۲٬۰۰۰ ریال | جدید، از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۸ |
تحفظ صادقانه: آییننامهٔ اجرایی
فرمان سلطنتی ۵۶/۲۰۲۵ رئیس سازمان مالیاتی را موظف کرد ظرف یک سال از انتشار، آییننامهٔ اجرایی را صادر کند — مهلتی تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ که اکنون سپری شده است.
ما نتوانستیم از منابع منتشرشده تأیید کنیم که آییننامهٔ اجرایی مخصوص مالیات بر درآمد شخصی صادر شده باشد. تصمیمی از سازمان مالیاتی (۱۸۰/۲۰۲۶، منتشرشده در ۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۶) آییننامهای دربارهٔ کسر هزینههای کسبوکار را اصلاح کرد، اما بر پایهٔ شواهد موجود به نظر میرسد به قانون مالیات بر درآمد شرکتها مربوط باشد نه قانون شخصی جدید.
این مهم است چون جزئیات عملی در آییننامه است: سقف کسورات آموزش و درمان، سازوکار دقیق کسر در منبع برای درآمدهای غیرشغلی، و استانداردهای مستندسازی. تا زمانی که منتشر و خوانده نشود، هر راهنمایی — از جمله همین — چارچوب کلی را توصیف میکند نه کتاب قواعد نهایی را.
سازمان مالیاتی قانون و بهروزرسانیهای آن را در tms.taxoman.gov.om منتشر میکند و فرمانهای سلطنتی در decree.om میآید. اگر تصمیمی میگیرید که پول واقعی در آن دخیل است، این دو منبع از هر مقالهٔ خلاصهای معتبرترند، از جمله مقالهٔ ما.
در سال ۲۰۲۶ چه کنید
هنوز اقدامی نزد سازمان مالیاتی لازم نیست. اما کارهایی هست که شروعکردنشان اکنون بسیار آسانتر از بازسازیشان در ۲۰۲۸ است:
- شمارش روزها را نگه دارید. اگر پرسفر هستید، سابقهٔ سادهٔ تاریخ ورود و خروج را ثبت کنید. آزمون ۱۸۳ روز تعیین میکند که عمان درآمد جهانی شما را مشمول میکند یا فقط درآمد عمانیتان را.
- منابع درآمدتان را در حسابداری تفکیک کنید — شغل، خویشفرمایی، اجاره، سرمایهگذاری. رفتار مالیاتی هرکدام متفاوت است و جداکردن یک حساب درهمآمیخته در آینده دردسر دارد.
- نگهداری رسیدها را آغاز کنید برای آموزش، درمان و کمکهای خیریه. اینها قابل کسر است، و کسری که نتوانید مستند کنید کسری است که به دست نمیآورید.
- به تاریخهای ملکتان توجه کنید. معافیت مسکن اصلی مستلزم اعلام ملک برای دستکم دو سال است و تخفیف تسهیلات مسکن یکبار در عمر است — پس زمانبندی خرید یا فروش حوالی ۲۰۲۸ ارزش تصمیمگیری آگاهانه دارد.
- اگر کارفرما هستید، از حالا تغییرات سامانهٔ حقوق و دستمزد را بررسی کنید. تکلیف کسر در منبع بر عهدهٔ شماست نه کارکنانتان، و سامانههای حقوق معمولاً سریع تغییر نمیکنند.
مالیات بر درآمد شخصی در عمان از چه زمانی آغاز میشود؟
اگر بیش از ۴۲٬۰۰۰ ریال درآمد داشته باشم، کل درآمدم ۵٪ مالیات میخورد؟
چه کسی در عمان مشمول مالیات بر درآمد است؟
آیا کارفرما مالیات را از حقوقم کسر میکند؟
آیا آییننامهٔ اجرایی مالیات بر درآمد شخصی عمان منتشر شده است؟
هنگام فروش خانهام در عمان مالیات میدهم؟
برای درک بهتر، نرخ ثابت ۵٪ با معافیت ۴۲٬۰۰۰ ریالی بر پایهٔ هر مقایسهٔ بینالمللی پایین است. این تغییری معنادار در سیاست منطقه است، اما پاسخ عملی برای اکثریت قاطع ساکنان عمان در ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۸ این خواهد بود: هیچ چیز تغییر نمیکند.